FIL Spotlight #11

Her pazartesi, bir FIL Fellow’un perspektifi Spotlight’ta. ✨

FIL Spotlight serimizde; inovasyon, liderlik, girişimcilik, teknoloji ve dönüşüm odağındaki gerçek deneyimleri, fikirleri ve bakış açılarını doğrudan Fellowlarımızdan okuyoruz.

Spotlight'ın on birinci sayısında konuğumuz Kurucularımızdan Mehmet Emre Öğün Keyifli okumalar!

Birlikte Var Olmak

Selamlar! Ben Emre. Yaklaşık 10 yıldır yenilikçi iş yapış ve yönetim modelleri üzerine kafa yoruyor, kurumların dönüşüm yolculuklarına eşlik ediyorum. Son üç yıldır da Future Innovation Leaders topluluğunun kurucularından biri olarak; birlikte öğrenen, birlikte üreten ve birlikte büyüyen bir topluluğun parçası olmanın heyecanını yaşıyorum.

Bu yolculuk sayesinde, geleceği inşa etmenin sadece teknoloji ve yetkinliklerle değil, insanla, doğayla ve değerlerle de ilgili olduğunu yeniden hatırlıyorum.

Future Innovation Leaders yolculuğum boyunca birbirinden ilham verici birçok insanla tanışma fırsatı buldum. Her yeni dönem ve her modül bana farklı bir bakış açısı kazandırdı. Ancak dönüp baktığımda, beni en çok dönüştüren deneyimlerden biri 2026 Fellowship Programı'nın ikinci modülünde Narköy 'ü deneyimlemek oldu.

Narköy'e gitmeden önce doğayla ilişkim, çoğumuzunki gibiydi. Şehrin temposundan uzaklaşabildiğim, yavaşlayabildiğim ve huzur bulduğum bir yer... Oysa Ozan Kuscu ve Enver Topuz 'u dinleyip, sonrasında da Ozan abinin Çakal Karpuzu kitabını okuyunca doğaya bakışım değişmeye başladı. Doğanın sadece güzel bir manzara olmadığını; dikkatle bakıldığında insanın kendisiyle, çevresindekilerle, kurduğu sistemlerle ve yaşamla ilgili çok derin dersler barındırdığını fark ettim.

Narköy deneyimim, doğaya bakışımı değiştirmekle kalmadı. Beni onu daha derinden anlamaya yöneltti. Doğayı anlamaya çalıştıkça, kadim öğretilerde, ekolojide ve doğaya kulak veren insanların anlatılarında hep aynı hakikatin farklı biçimlerde dile getirildiğini fark ettim. En çok aklımda kalanlardan biri ise bir Şaman öğretisiydi:

"Doğada hiçbir şey kendisi için yaşamaz. Nehirler kendi suyunu içemez. Ağaçlar kendi meyvelerini yiyemez. Güneş kendisi için ısıtmaz. Ay kendisi için parlamaz. Çiçekler kendileri için kokmaz. Bulutlar kendi yağmurlarından ıslanmaz. Her şey birbiri için yaşar. Birbiri için yaşamak doğanın kanunudur."

Bu satırları ilk okuduğumda Narköy'de geçirdiğim günleri, doğanın kendi işleyişini ve etrafımdaki yaşamı düşünmeye başladım. Fark ettim ki bu yalnızca şiirsel bir anlatım değil, doğanın milyarlarca yıldır değişmeyen çalışma prensibini anlatıyordu:

Yaşam, rekabet ederek değil, birbirini var ederek devam ediyor.

Modern hayat ise bize çoğu zaman bunun tam tersini söylüyor. Daha bağımsız olmayı, daha bireysel olmayı ve her şeyi kendi başımıza başarabilmeyi yüceltiyoruz. Oysa doğaya baktığımızda en güçlü sistemlerin, en güçlü bireylerden değil, birbirini besleyen ilişkilerden doğduğunu görüyoruz. Belki de bugün yalnızlaşmayı özgürlük, bireysel başarıyı mutluluk zannederken yeniden hatırlamamız gereken en önemli gerçeklerden biri bu.

Üç Kız Kardeş’in Hikayesi

Doğanın bu bilgeliğini en güzel anlatan örneklerden biri de "Üç Kız Kardeş"in hikayesi.

Mısır, fasulye ve kabak...

İlk bakışta birbirinden tamamen farklı üç bitki. Ama birlikte ekildiklerinde birbirlerinin eksiklerini tamamlayan kusursuz bir yaşam döngüsü oluşturuyorlar. Mısır, fasulyeye sarılacağı doğal bir destek oluyor. Fasulye toprağa azot kazandırarak hem mısırı hem kabağı besliyor. Kabak ise geniş yapraklarıyla toprağı örtüyor ve nemini koruyor. Hiçbiri diğerine benzemeye çalışmıyor. Hiçbiri diğerinin görevini üstlenmiyor. Tam tersine, kendi doğasına sadık kalarak diğerlerinin de güçlenmesini sağlıyor.

Peki bizler ailelerimizde, ekiplerimizde, şirketlerimizde ve toplum olarak kurduğumuz yapılarda bu çeşitliliğin gücünden gerçekten faydalanabiliyor muyuz?

Yoksa egolarımız bizi bize benzeyen insanlarla çalışmaya mı itiyor? Farklı düşünenleri, farklı yöntemler önerenleri ya da alışılmışın dışında hareket edenleri sistemin dışına mı itiyoruz?

Şirketlerin birçoğuna baktığımızda da benzer bir tablo görüyoruz. Aynı hedefe koşan ekipler bile kaynaklarını paylaşmakta zorlanıyor, bilgiyi saklıyor, başarıyı ortaklaştırmak yerine bireyselleştiriyor. Kendimizi silolara ayırıyor, sonra da neden birlikte daha büyük bir etki yaratamadığımızı sorguluyoruz.

Oysa doğa bambaşka bir şey söylüyor.

Güç, benzeşmekten değil, birbirini tamamlayabilmekten doğuyor.

Belki de bugün kendimize sormamız gereken soru şu:

Kendi organizasyonlarımızda mısır, fasulye ve kabak gibi olmayı başarabilecek miyiz? Farklılıklarımızı rekabet etmek için değil, birbirimizi büyütmek için kullanabilecek miyiz?

Aslında kurduğumuz yapılar doğadan ne kadar kopuk görünürse görünsün, hâlâ doğanın yasalarıyla çalışıyor. Tarih, bu yasaları hiçe sayan toplumların ve kurumların uzun süre ayakta kalamadığını defalarca bizlere göstermiş. Çünkü doğanın yasaları, bizim onları kabul edip etmememizden bağımsız olarak işlemeye devam ediyor.

Ayrık Otu Olmaya Cesaret Etmek

Narköy'den benimle birlikte dönen bir başka metafor da ayrık otu oldu.

Çoğu zaman farklı olanı anlamaya çalışmak yerine onu "aykırı" ya da "uyumsuz" olarak etiketlemeyi tercih ediyoruz. Belki de bu yüzden ayrık otu metaforu beni bu kadar düşündürdü. Oysa doğada ayrık otunun da bir yeri, bir görevi var. Doğru yerde ve doğru şekilde var olduğunda toprağı koruyan, yaşamı destekleyen önemli bir parçaya dönüşebiliyor.

Bence insanlar için de durum çok farklı değil.

Tarihe yön veren, insanlığı ileriye taşıyan insanların önemli bir kısmı yaşadıkları dönemin "ayrık otlarıydı". Başkalarına benzemeye çalışmadılar. Kendilerine biçilen kalıplara sığmak yerine, sahip oldukları farklılığı yaşama katkı sunacak bir güce dönüştürdüler.

Belki de en zor olan, farklı olmak değil; farklılığını kabul etmek. Kendi yeteneklerini, merakını ve hayata bakışını başkalarının beklentilerine göre törpülemek yerine, onları önyargısızca sahiplenebilmek. Sonra da o farklılığı yalnızca kendin için değil, çevreye ve yaşama değer katacak şekilde kullanabilmek.

Sanırım FIL'de kendimi en çok evimde hissetmemin sebeplerinden biri de bu.

Burada birbirine benzemeye çalışan insanlar yok. Her biri farklı bir yolculuktan geliyor; farklı düşünüyor, farklı üretiyor, farklı katkı sunuyor. Ama bütün bu farklılıklar ortak bir amaç etrafında anlam kazanıyor. Çünkü bizce gerçek dönüşüm, birbirimize benzemeye çalıştığımızda değil, farklılıklarımızı birbirimizi büyütecek şekilde bir araya getirebildiğimizde mümkün oluyor.

Yeniden Hatırlamak

Ozan abinin değer tanımı bu yazıyı bitirirken de aklımda: "Değer, uğruna bedel ödemeye razı olduğun şeydir." Belki de doğanın bize anlattığı bütün bu dersler, ancak onları değerlerimize dönüştürüp hayatımıza taşıdığımızda anlam kazanıyor.

Dünya giderek daha hızlı, daha karmaşık ve belki de daha yüzeysel bir hâl alıyor. Sürekli yeni fikirlerin, yeni teknolojilerin ve yeni yöntemlerin peşinden koşuyoruz. Oysa bazen ihtiyacımız olan bilgi, milyarlarca yıldır gözümüzün önünde duruyor.

Doğa bize sessizce aynı şeyi söylemeye devam ediyor.

Hiçbir canlı tek başına var olmuyor. Hiçbir sistem yalnızca kendisi için çalışmıyor. Varoluş, birbirini var etmekle mümkün oluyor.

Belki de geleceği inşa ederken ihtiyacımız olan en önemli liderlik becerisi, önce kendi doğamızı keşfetmek, sonra da onu başkalarının büyümesine katkı sağlayacak şekilde yaşayabilmek.

Ve belki de bu yüzden, Future Innovation Leaders benim için yalnızca geleceğin liderlerini yetiştiren bir program değil. Birbirini var etmenin, farklılıklarımızla güçlenmenin ve değerlerle uyumlu yaşamanın mümkün olduğunu yeniden hatırlatan bir yuva.